Van Marokko’s klasse tot Kaapverdië’s wonder: het WK wordt Afrikaans

Voor het eerst hebben negen Afrikaanse landen de knock-outfase van het WK bereikt, waarbij Kaapverdië hun plek veiligstelde na een 0-0 gelijkspel tegen Uruguay in Rotterdam in het vroege weekend. Deze mijlpaal markeert een historisch keerpunt in de positie van Afrikaans voetbal op het wereldtoneel. Deze opmars weerspiegelt bredere vooruitgang op het continent, waar toegenomen investeringen en de invloed van de Afrikaanse diaspora in Europa de percepties aan het veranderen zijn. Experts wijzen op structurele verbeteringen in bestuur, faciliteiten en spelersontwikkeling als sleutelfactoren voor deze evolutie. De uitbreiding van het toernooi naar 48 teams heeft ook een rol gespeeld, waardoor het aantal Afrikaanse deelnemers verdubbeld is ten opzichte van eerdere edities. Dit heeft direct de kansen op kwalificatie voor het continent vergroot, met landen als Zuid-Afrika, Marokko, Senegal en Ghana onder degenen die zich hebben gekwalificeerd. Journalist Edwin Schoon, die Afrikaans voetbal documenteerde in zijn boek *De Macht van de Bal*, benadrukt het scherpe contrast tussen verleden en heden. Hij herinnert zich het WK van 1974, waar Zaïre de enige Afrikaanse vertegenwoordiger was en een 9-0 nederlaag leed tegen Joegoslavië—een resultaat dat lang de Westerse kijk op Afrikaans voetbal bepaalde. Schoon interviewde Ndaye Mulamba, Zaïres alltime topscorer op de Afrika Cup van 1974, die werkte als parkeerwachter in Kaapstad. Mulamba beschreef de uitbuiting van spelers onder dictator Mobutu, waaronder onbetaalde toernooipremies en bedreigingen gekoppeld aan resultaten, voordat hij naar Zuid-Afrika vluchtte na neergeschoten te zijn in zijn been tijdens een prijsdispuut.

Het WK gaat de nacht in: Canada en Zuid-Afrika openen de alles-of-nietsfase

De huidige generatie Afrikaanse voetballers heeft niet te maken met die obstakels, aldus Schoon. Hij wijst op de groeiende financiële kracht van de CAF, met inbegrip van lucratieve uitzendrechten en FIFA-partnerschappen, als katalysator voor verandering. “Er stroomt nu veel meer geld naar Afrikaans voetbal,” zegt hij. Belgische coach Tom Saintfiet, die meerdere Afrikaanse nationale teams heeft geleid, benadrukt de rol van diasporaspelers in moderne Afrikaanse selecties. “Marokko’s team is niet alleen gebouwd op spelers die in Marokko geboren zijn, maar ook op spelers uit Molenbeek, Madrid, Montpellier en Leiden,” merkt hij op. “Dit brengt verschillende vaardigheden en ervaringen met zich mee voor het nationale team.” Saintfiet prijst ook de strengere stadionregels van de CAF, die vereisen dat faciliteiten aan normen voldoen of het thuisvoordeel verliezen. “Gambia heeft zijn thuiswedstrijden vijf jaar lang in het buitenland gespeeld omdat de stadions niet aan de eisen voldeden,” zegt hij. “Deze regels dwingen tot verbeteringen en maken het aantrekkelijker voor spelers om hun voorouderlijke landen te vertegenwoordigen.” De invloed van de diaspora reikt verder dan Marokko. Antoine Semenyo, geboren in Londen en nu aanvaller bij Manchester City, speelt voor Ghana, terwijl spelers van Congolese afkomst—sommigen zonder banden met de DR Congo—de concurrentiekracht van het nationale team hebben versterkt. Saintfiet gelooft dat het uitgebreide WK-format de ambities van Afrikaans voetbal verder heeft gelegaliseerd. “Spelers vroegen zich vroeger af: ‘Wat heb ik eraan om voor Gambia of Mali te spelen?’ Nu, met meer Afrikaanse teams die zich kwalificeren, is de keuze duidelijker—en het succes van Kaapverdië bewijst dat zelfs kleinere landen kunnen concurreren,” zegt hij. Schoons komende herdruk van *De Macht van de Bal* zal de focus verleggen van vroegere ontberingen naar de vooruitgang van het continent. “Het verhaal verandert,” zegt hij. “Het gaat niet langer alleen om overleven—het gaat om kansen.”